بخورند . ه - كشنيز هم خوب است . و - شربت انار كه همراه نعناع باشد مفيد است . ز - هرچه در باب استفراغ نوشته شده است بايد مورد استفاده واقع شود . 21 - جالينوس مىفرمايد : « پوست داخلى چينه‌دان مرغ در علاج هر نوع معده درد مفيد فايده است » . 22 - اكثرا چيزهاى سرد از قبيل ماست و امثال آن احساس گزش معده را تسكين مىدهند . فصل دوم ناتوانى معده ما چيزى را ناتوانى معده ناميده‌ايم كه چندين حالت معده را شامل مىشود : 1 - معده‌اى كه ياراى هضم خوراك ندارد و نمىتواند غذاى دريافتى را به خوبى اداره كند . 2 - از خوراكى كه در معده جاى مىگيرد معده ناراحت است و به تشويش مىافتد با اينكه سبب ناراحتى و تشويش معده - كه در باب راجع به تباهى هضم شده ذكر كرده‌ايم - در ميان نيست . 3 - گاهى اشتهاى دارندهء معده بر مرام نيست و اشتها از حالت طبيعى كمتر است . 4 - خلل در اشتها و كاهش اشتها را نشايد هميشه دليل قطعى بر ناتوانى معده دانست زيرا احتمال دارد كه اشتها بسيار و هضم شدن اندك باشد پس بسيارى اشتها را نيز مىتوان دليل قاطع بر نيرومندى معده دانست . 5 - قرقر شكم و آروغ مختلف و دگرگون شده و دل به هم آمدن ، همه گواه بر ناتوانى معده‌اند و به‌ويژه اگر اين گواهان راستگو بعد از تناول غذا پيدا شوند ؛ و حتى در وقت غذا خوردن هم گواهى خود را ادا مىنمايند . 6 - يكى از دلايل ناتوانى معده آن است كه دارندهء معده هرگاه غذا مىخورد احساس مىكند كه تناول شده در معده‌اش مىجنبد . مىخواهد آن را با قى بيرون دهد ؛ درد گزش و آزار در ميان هر دو كتف بيمار احساس مىشود . 7 - اگر ناتوانى معده بيشتر نيرو گيرد ، دليلش اين است كه : الف - آروغ نمىماند . ب - مدفوع تمرد مىكند و به آسانى بيرون نمىآيد . ج - يا شكم روان مىشود و اسهال با سرعت زياد راهى خارج مىگردد . 8 - دارندهء معده‌اى كه بسيار ناتوان است نبضش با سرعت رو به كاهش مىرود و گاهى غش مىكند .